Edukator polityczny - pierwszy tydzień maturalny

Więc tak, Eurowizję wygrało....nie no, dobra, jestem tolerancyjny. przypominam, że homoseksualizm, transseksualizm itp. to są pewne błędy osobowościowe nie bardziej poważne niż fanatyzm, lenistwo czy brak chęci do posiadania dzieci. Ale budzą sprzeciw, bo są inne, dziwnie wyglądają. Coś zawsze trzeba nienawidzić, żeby nadać sens swojemu istnieniu. Cóż, w każdym razie załączam piosenkę. Tak, żeby zobaczyć rzecz od obu stron i w ogóle polecam gorąco:  https://www.youtube.com/watch?v=Ljb5lX2UBPE A teraz, do polityki!

Nie no, ok, nie mogłem się powstrzymać. Cóż, w końcu też polityka. 

Edukator polityczny

            Po maturze z WoSu i przed wyborami do Parlamentu Europejskiego pomyślałem, żeby przypomnieć, wyedukować społeczeństwo politycznie. Gdyż mamy mnóstwo poglądów, pomysłów, krytyk, ciepłych i lodowatych słów o tej dziedzinie życia a tak zasadniczo niewiele o niej wiemy. O sposobach działania, pomysłach innych, mechanizmach i patologiach władzy. O tym, co się dzieje po oddaniu głosów, jak są liczone, jak w ogóle wygląda idea demokracji. No tak mniej więcej, zaczynamy wyjaśniać.

Polityka

            Polityka to z greckiego sztuka sprawowania rządów. Rządy te dotyczą nas wszystkich w mniejszym lub większym stopniu. Polityka oddziałuje poprzez stan wojny lub pokoju, wymiar sprawiedliwości, podatki, a obecnie także państwową administrację, służbę zdrowia czy szkolnictwo. Oczywiście, aspektów życia zależnych w jakimś sensie od władzy. Władzy, czyli grupy ludzi odpowiedzialnych za pewne aspekty życia publicznego, najczęściej te wymienione. Władzę ustanowioną w danym kraju nazywamy także reżimem.

Demokracja

            Sposób sprawowania rządów (ustrój, nie mylić z poglądami politycznymi), w którym władzę sprawują obywatele. Odróżnić od monarchii, gdzie władzę sprawuje król i dyktatury – dyktator. Demokracja jest bezpośrednia i pośrednia. Ta druga polega na tym, że obywatele wybierają przedstawicieli reprezentujących ich poglądy, którzy sprawują władzę. System taki nazywamy republiką, gdyż władzę w nim sprawuje pewien organ wybrany przez naród. Rozróżniamy różne rodzaje republik w zależności od kompetencji poszczególnych organów:

• Parlamentarno-gabinetowy – najwięcej władzy spoczywa w rękach parlamentu i rządu, prezydent (ew. monarcha) ograniczony do funkcji reprezentacyjnych np. Polska, Czechy, Wielka Brytania
• Półprezydencki – władza prezydenta jest większa, ma one pewne kompetencje wobec władzy wykonawczej, ale istnieje osobno premier, rząd i parlament np. Francja
• Prezydencki – szefem rządu jest prezydent, który teoretycznie i faktycznie jest głową państwa i ma w nim najwięcej do powiedzenia np. Rosja, USA
• Parlamentarno-komitetowy. O ile w pozostałych systemach nad poszczególnymi ustawami pracują zarówno rząd jak i komisje sejmowe, o tyle w systemie parlamentarno-komitetowym parlament wybiera spośród siebie te komisje, które stanowią rząd, mający stosunkowe małą siłę. Ten typ obecny jest w Szwajcarii.
• Kanclerski – niewiele różni się od parlamentarno-gabinetowego. Jedyna różnica to fakt, że wiele większą władzę niż premier ma kanclerz, który także pełni funkcję reprezentatywne.

Utopijne ideały

            Demokracja we współczesnym świecie jest za mocno pośrednia. Wybierani na te zazwyczaj 4 lata posłowie mają pełną wolność, a jedyną karą za sprzeciwienie się wyborcom może być brak reelekcji. Dlatego są formy demokracji bezpośredniej np. referenda, pikiety, protesty, listy do władz, obywatelskie nieposłuszeństwo. Ideałem byłoby, gdyby przedstawiciel robili tak jak ludzie chcą, a Ci ich możliwie jak najmocniej kontrolowali i wybierali tych najwiarygodniejszych. Niestety, ze względu na to, że ów system działa u nas stosunkowo krótko, nie jesteśmy z nim obeznani, przyzwyczajeni. Cały czas boimy się krytykować, działać otwarcie, wolimy po cichu narzekać. Ale z czasem pojawiają się dobre inicjatywy współpracy polityków i wyborców Pojawiają się też inne ciekawe projekty reform ustroju. Polecam: https://www.youtube.com/watch?v=EQVmKW1TiZs

Polityczne 3D

            Poglądy na temat działania rządu wraz z nastaniem demokracji w Europie wśród ludzi zmieniały się. Jakie prawo powinno państwo wprowadzać? Pojawiło się dużo pomysłów, ale najlepszym wykresem ludzkich poglądów jest tzw. kompas polityczny. Wygląda on tak:

Trochę angielskiego, ale powoli. Osie to konserwatyzm-liberalizm (indywidual choices) i kapitalizm-komunizm (property rights). I kolejno, osoby, które są zarówno za socjalizmem jak i konserwatyzmem to etatyści. Po prawej stronie (konserwatyzm+wolność gospodarcza mamy prawię, a po lewej lewicę. Na samej górze są ukochani libertarianie – wolność zarówno gospodarcza jak i osobista. W środku – centrum. I tak to wygląda w 2D. Trzecią osią może być najconalizm-kosmpolityzm, czyli zdanie o tym w jaki sposób państwo powinno promować swoich obywateli, w jaki sposób wpuszczać na swój rynek obce kultury i gospodarki.  

Związek Socjalistycznych Republik Europejskich

            

  

Porównanie nie bez powodu. Jest to także ciało polityczne i gospodarcze, uzależniające od siebie pozostałe kraje. Także głosi hasła socjalistyczne, składa się z wielu niezrozumiałych instytucji, zatrudnia mnóstwo urzędników, nawet nazywając ich komisarzami, którzy mają olbrzymią władzę i posiada olbrzymi aparat propagandowy.  Cóż, Unia Europejska powstała w tym samy czasie co Związek Radziecki, przetrwała dłużej, na innych trochę zasadach, ale naprawdę, bardzo podobnych. Warto to sobie dokładnie porównać.

            Poglądów na Unię Europejską jest tyle, co ludzi na jej rzecz pracujących, jeśli nie więcej. Mało kto wie jak zasadniczo cały organizm działa, kto jest kim i jaką funkcję pełni, więc skrócona charakterystyka. Jedziemy:

• Parlament Europejski – tak, to do niego są wybory – jest bezpośrednią reprezentacją ludu (pracującego miast i wsi). Ma siedmiuset cośtam posłów, którzy dostają olbrzymie wynagrodzenia i głosują nad projektami prawa wtórnego (o nim za chwilę). Posłowie zrzeszają się w partiach pod względem reprezentowanych poglądów politycznych. Przewodniczącym PE jest obecnie Martin Schulz.   
• Rada Unii Europejskiej – czyli inaczej Rada Ministrów. Składa się z ministrów bądź wiceministrów państw członkowskich i zajmuje się tworzeniem projektów ustaw w radzie ogólnej i radach branżowych. Jej szefem jest Herman von Rompuy.
• Rada Europejska – najważniejszy organ UE, składa się z szefów państw członkowskich, podejmuje najważniejsze decyzje, zbiera się dwa razy do roku i wyznacza główne kierunki polityki wspólnoty. Przewodzi jej szef kraju, który posiada prezydencję w danym półroczu.
• Komisja Europejska – coś jakby rząd, zajmuje się szeroko pojmowaną władzą wykonawczą. Jej szefem jest od dawien dawna pan Barosso.

Parlament Europejski ma dwie siedziby. W Strasburgu (na zdjęciu) odbywają się posiedzenia zwykłe, a w Brukseli nadzwyczajne. W Brukseli odbywają się jednak spotkania Rady Unii Europejskiej dlatego też to miasto uznaje się za stolicę UE.

W jaki sposób Unia wpływa na prawo krajów członkowskich? W istotny. Po pierwsze, państwa członkowskie akceptują prawo założycielskie, tzw. pierwotne, czyli wszelkie traktaty m. in. z Maastrich, Nicejski i Lizboński. Omawiają one głównie kształt i założenia funkcjonowania wspólnoty. Po drugie, prawo wtórne. Rozporządzenia mają charakter wspólnotowy i obowiązują w każdym bez wyjątku. Dyrektywy i decyzje dotyczą konkretnych adresatów z tym, że te pierwsze dają swobodę doboru środków realizacji. Generalnie każde prawo stanowione przez UE jest ponad krajowym, więc prawdą jest, że jesteśmy w dużej mierze zależni od Brukseli.

To by było na tyle edukacji politycznej na dziś. Przede wszystkim chcę, byście odróżniali poglądy polityczne (tworzenie prawa) od społecznych (zasady moralne). Żebyście wiedzieli jak funkcjonuje demokracja i Unia. Żebyście nie tylko narzekali, ale także, a może przede wszystkim rozumieli świat i mogli go zmieniać, żeby był lepszym.